De man van het kanaal
Het was het jaar 1865. In het Friese land waaide een gure westenwind over de weilanden en langs de oevers van de Dokkumer Ee. Voor veel mensen was het water een vertrouwde buur, maar voor arbeider Klaas de Vries betekende het water vooral werk.
Klaas woonde in een eenvoudig huisje aan de rand van het dorp Burdaard. Hij was een sterke man met ruwe handen, gevormd door jaren van graven, sjouwen en baggeren. Toen bekend werd dat de Dokkumer Ee verder zou worden verbeterd en doorgetrokken met een kanaal om de scheepvaart te bevorderen, meldde hij zich direct aan.
Elke ochtend vertrok hij voor zonsopgang. Zijn vrouw Geeske gaf hem een stuk roggebrood en een kan koffie mee. Daarna liep hij samen met tientallen andere arbeiders naar het werkterrein.
Het werk was zwaar. Er waren geen moderne graafmachines. Met schop, kruiwagen en spierkracht werd de aarde weggehaald. Soms stond Klaas tot zijn knieën in de modder. Op regenachtige dagen veranderde het terrein in een grote kleverige vlakte waar karren vastliepen en laarzen bleven steken.
Toch klaagde hij weinig. Hij wist waarvoor hij werkte.
"Als dit kanaal klaar is," zei hij vaak tegen zijn kameraden, "kunnen de schepen sneller varen. Dan komt er meer handel en verdienen onze kinderen misschien beter hun brood dan wij."
Langzaam veranderde het landschap. Waar eerst een smalle watergang lag, ontstond een bredere verbinding. De aarde die werd uitgegraven, werd gebruikt om oevers te versterken. Houten beschoeiingen verschenen langs het water. Ingenieurs kwamen regelmatig kijken en maakten tekeningen die voor de arbeiders soms leken op geheimzinnige kaarten.
Op een koude herfstdag gebeurde er iets bijzonders. Een klein vrachtschip voer voorzichtig door een nieuw gegraven gedeelte van het kanaal. De arbeiders stonden langs de kant en keken zwijgend toe.
Klaas voelde een onverwachte trots.
Voor het eerst zag hij niet alleen een hoop modder en zware arbeid. Hij zag een vaarweg die dorpen met elkaar verbond. Hij zag boeren die hun producten sneller naar de markt konden brengen. Hij zag schippers die minder afhankelijk werden van kronkelige routes.
Jaren later, toen zijn haar grijs begon te worden, wandelde Klaas vaak langs het water. De schepen waren talrijker geworden. In de dorpen langs de Dokkumer Ee heerste meer bedrijvigheid. Kinderen speelden op de kades en handelaren kwamen van heinde en verre.
Niemand kende zijn naam. Er stond geen monument voor hem en geen straat werd naar hem vernoemd.
Maar telkens wanneer een schip voorbijvoer, glimlachte hij.
Want diep onder de grasbegroeide oevers lag nog altijd de aarde die hij met zijn eigen handen had verplaatst. In elke meter van het kanaal zat een beetje van zijn zweet, zijn kracht en zijn hoop op een betere toekomst.
En zo werd Klaas, zoals zoveel arbeiders van zijn tijd, geen beroemd man. Maar zonder mannen als hij zou het kanaal nooit hebben bestaan en zou de Dokkumer Ee nooit zijn uitgegroeid tot de waterweg die Friesland nog generaties lang zou verbinden.
